Biểu tình vì người tỵ nạn bị giam giữ ở Úc

Lý Anh

Đánh đổi mạng sống để tới… trại giam
Ngày 14/04, ông Richard Flanagan, nhà văn từng đoạt giải thưởng danh giá Man Booker, cùng hàng ngàn người đi biểu tình trên toàn nước Úc kêu gọi chấm dứt tình trạng giam giữ người tỵ nạn tại các hòn đảo ngoài khơi nước Úc. Trong một bài phát biểu, nhà văn Flanagan nói với mọi người: “Mỗi ngày, những người tỵ nạn ở Nauru và đảo Manus cũng như đảo Christmas Island đều phải sống trong sự đau khổ của những hình phạt giam giữ không có hồi kết. Họ không có tội, tại sao phải giam giữ như vậy?”,
Ông Behrouz Boochani, nhà văn kiêm nhà báo người Iran, cũng kêu gọi người dân Úc tham gia các cuộc biểu tình phản đối giam giữ người tỵ nạn. Ông Boochani nói “Chính phủ Úc đã giam giữ ít nhất 1,000 người vô tội trong gần sáu năm qua”.

Tại Sydney, ông Craig Foster, cựu cầu thủ Đội tuyển Túc cầu Quốc gia Úc, dẫn đầu đoàn người biểu tình và phát biểu “Chúng ta nên kết thúc việc làm tổn thương những người này để răn đe những người khác”.
Các tổ chức bảo vệ người tỵ nạn như Nhóm Hành động Hỗ trợ Người tỵ nạn, Hội đồng Công đoàn Thương mại Úc, Tổ chức Hoạch định Dự án Cứu trợ Người tỵ nạn và các tổ chức khác đã tham gia vào các cuộc biểu tình trên khắp cả nước diễn ra trong ngày 14/04/2019.

Trước đó, ngày 06/03, ông Scott Morrison, Thủ tướng Úc, ra thông báo, những người tỵ nạn bị coi là “nguy hiểm” với nước này sẽ không được phép đặt chân tới đất liền của Úc, họ bị giữ ở một cơ sở được canh phòng cẩn mật trên Đảo Giáng sinh, lãnh thổ hải ngoại của Úc gần Indonesia. Ngay lúc đó, xảy ra các cuộc biểu tình tại các thành phố lớn trên khắp nước Úc, phản đối chính phủ đối xử với người tỵ nạn trên đảo Manus. Hàng trăm người đã tập trung tại Circular Quay, Sydney… kêu gọi chính phủ chấm dứt chính sách tạm giữ người tỵ nạn trên các hòn đảo ngoài khơi.

Đoàn biểu tình dành một phút chia sẻ tình cảm với hơn 300 người tỵ nạn vẫn còn mắc kẹt trên đảo Manus. Mục sư Jarrod McKenna nói với nhóm biểu tình, ông đã tận mắt nhìn thấy điều kiện sinh sống của người tỵ nạn, sau khi ghé thăm đảo Manus vào tuần trước: “25 giờ ở đó cùng với người tỵ nạn khiến tôi bị tổn thương tinh thần. Tôi không chắc mình có thể sống sót một tuần ở đó. Hãy tưởng tượng không phải một tuần, một tháng, mà là bốn năm rưỡi, gần năm năm, đó là thời gian họ từng phải trải qua!”.
Cuối tháng 03/2019, hàng trăm người Úc tập trung tại nhà ga Flinders Street, Melbourne, biểu tình phản đối giam giữ người tỵ nạn. Bà Shen Narayanasamy, Giám đốc Nhân quyền của Get Up, một tổ chức vận động hành lang chính trị cánh tả của Úc, nói rằng, cần phải chấm dứt sự tàn nhẫn này.Bà nói: “Không ai trong đất nước này lại mong muốn nhìn thấy người khác bị đánh đập bằng dùi cui. Tôi nghĩ chính phủ Úc vẫn chưa nhận ra mức độ nghiêm trọng về mặt chính trị của sự việc này. Bởi vậy, ngày hôm nay, hàng ngàn người dân Úc Đại Lợi đã tụ họp nhằm ngăn chặn những gì đang xảy ra với người tỵ nạn tại các trung tâm giam giữ ngoài khơi”.

Một báo cáo của Tổ chức Ân xá Quốc tế cáo buộc chính phủ Úc giảm các dịch vụ y tế quan trọng tại trung tâm giam giữ ngoài khơi trên Đảo Manus của Papua New Guinea. Tổ chức này cho biết, một người đàn ông bị đau tim vào tháng 02/2018 vẫn chưa được điều trị và những người tỵ nạn buộc phải gọi cho bác sĩ tại Úc để tư vấn y tế …

Tại sao thuyền nhân liều mạng tới Úc?

Người tỵ nạn là chủ đề nổi bật trong chiến dịch vận động tranh cử tại Úc. Cả hai chính đảng đều cam kết có các chính sách cứng rắn để ngăn chặn làn sóng người nhập cư. Ký giả BBC Maryam Ghamgusar đã nói chuyện với ba người di cư ở các giai đoạn khác nhau trong hành trình của họ.
Habib là một nhà hoạt động dân quyền 41 tuổi ở Kabul. Ông có ba con gái lên chín, tám và ba tuổi. Ông và gia đình đang hy vọng rời khỏi Afghanistan bất kỳ ngày nào. Ông nói:
“Tôi đã làm rất nhiều trong việc bảo vệ quyền của những người dân bị ảnh hưởng bởi bạo lực. Vì tôi đưa các vụ việc ra tòa nên đã gặp phải rất nhiều khó khăn. Tôi bị bỏ tù ba lần và tôi đã bị đánh hai lần. Lần thứ hai tôi bị đâm – họ tìm cách giết tôi.

Tôi nhận ra rằng nếu tôi chết thì vợ và ba con gái tôi sẽ phải đối mặt với một tương lai vô cùng đen tối. Vì vậy, tôi quyết định rời khỏi Afghanistan. Tôi chọn Úc vì đó là một quốc gia quan tâm đến nhân quyền.
Tôi muốn con gái tôi có thể đi học ở một nơi yên bình, nơi chúng sẽ không phải thường xuyên nghe tin tức về bạo lực, đánh bom tự sát và những vụ giết người. Tôi có một số họ hàng sống ở Nam Dương. Họ giúp tôi liên hệ với một công ty du lịch ở Kabul mà công ty này có tiếp xúc với đường dây buôn người. Tôi chưa gặp chính những người buôn người đó nhưng công ty này nói rằng chẳng bao lâu chúng tôi sẽ khởi hành.

Tất nhiên đây là một canh bạc lớn. Không thể tin cậy những kẻ buôn người. Nhưng những người này đã giúp đưa họ hàng của chúng tôi đi và chúng tôi không có lựa chọn nào khác, vì vậy chúng tôi phải tin họ.
Chúng tôi được họ cho biết, đầu tiên phải đến Ấn Độ. Sau đó, họ sẽ đưa chúng tôi đến Mã Lai Á, rồi mới đến Nam Dương.

Chúng tôi phải trả cho họ $21.000 Mỹ kim để có visa đi học và đi làm của Mã Lai Á. Tức là $6.000 cho tôi và vợ tôi, và $3.000 cho mỗi con gái.

Chúng tôi phải trả một nửa số tiền này trước khi đi, phần còn lại trả sau khi tới Mã Lai Á. Có được từng ấy tiền là cả một khó khăn. Tôi đã phải vay mượn một số. Hiện chúng tôi đang bán tất cả tài sản và đồ dùng gia đình của mình để trang trải phần còn lại.
Chúng tôi đã nghe tin tức trên TV và đài phát thanh về sự nguy hiểm của chuyện vượt biển từ Nam Dương đến Úc Đại Lợi. Tàu thuyền không phải là loại đi biển được, họ chất quá tải và nhiều tàu đã bị chìm.
Nhưng bất chấp điều đó, chúng tôi thấy hầu hết người tỵ nạn đều đến được Úc Đại Lợi và bắt đầu cuộc sống mới ở đó.

Chúng tôi sẵn sàng chấp nhận khó khăn để tới được một nơi chúng tôi sẽ có một cuộc sống yên bình.
Tôi phải rời khỏi đất nước của mình để bảo vệ cuộc sống của tôi và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho các con tôi. Nó khiến tôi thật buồn vì tôi sinh ra ở đây và mộ cha mẹ tôi cũng ở đây. Nhưng tôi không có cách nào khác.

Said, 23 tuổi, đến từ thủ đô Tehran của Iran, xuất thân từ một gia đình trung lưu, đã đi bằng thuyền từ Nam Dương đến Christmas Island, sau khi cải đạo từ Hồi giáo sang Thiên Chúa giáo, một hành vi phạm tội hình sự ở Iran. Anh đặt chân lên đảo này chỉ ba ngày sau khi quy định mới có hiệu lực mà theo đó tất cả những người mới đến sẽ bị gửi đi Papua New Guinea để chờ giải quyết. Nếu họ được nhận là người tỵ nạn cũng không được phép tái định cư tại Úc. Điều đó đã khiến anh cảm thấy tuyệt vọng. Anh nói với Fariba Sahraei, Biên tập viên cao cấp, phát thanh viên, nhà báo ở Luân Đôn, từ trung tâm giam giữ qua điện thoại di động:

Tôi trốn chạy khỏi Iran để tìm kiếm tự do cho niềm tin tôn giáo của tôi. Tôi đã không bao giờ chọn Úc nếu tôi biết tình hình mới này.
Hành trình kéo dài ba ngày của tôi trên tàu thật khủng khiếp. Tôi đã chứng kiến cái chết ngay trước mắt mình.
Tất cả mọi người đã liều mạng sống của mình để tới đây – nhưng nay chính phủ Úc nói: “Chúng tôi không quan tâm quý vị đến đây như thế nào, quý vị sẽ phải tới Papua New Guinea cho dù quý vị thích hay không thích”.

Chúng tôi đang bị buộc phải tới đó và điều này là không công bằng. Tôi thực sự chán nản. Tôi là con một, và chúng tôi không có bất kỳ vấn đề gì về tài chính ở Iran.
Nếu họ gửi tôi tới Papua New Guinea, tôi sẽ tự tử ở đó. Cha mẹ tôi sẽ không bao giờ gặp lại tôi nữa.
Maarouf Mashfee Sharief là người Sri Lanka Hồi giáo, 38 tuổi. Ông quyết định ra đi hồi năm ngoái sau những đe dọa khi ông ra tranh cử trong cuộc bầu cử địa phương. Trong một lần trả lời phỏng vấn, ông nói:

Tôi biết được qua các mối quan hệ kinh doanh rằng một người nào đó đang tổ chức một chiếc thuyền đến Úc. Khi đến gặp người tổ chức chuyến đi, ông đã khiến tôi thực sự yên tâm. Tôi phần nào ý thức được là có thể sẽ gặp nguy hiểm, nhưng ông ta nói nó an toàn và khá dễ chịu. Tất cả mọi người phải nộp một triệu rupi Sri Lanka (7.500 Mỹ kim), và tôi đã thu xếp được tiền trong ba ngày.
Hành trình nguy hiểm hơn rất nhiều so với những gì tôi tưởng tượng. Chúng tôi được đưa ra biển trên một chiếc thuyền đánh cá và sau đó chuyển sang một chiếc tàu lớn hơn với những người khác đã ở sẵn trên tàu. Lẽ ra tàu này chỉ chứa 40 người nhưng đã lên tới 117 người.
Những người chịu trách nhiệm con tàu chỉ đưa đồ ăn cho mỗi người một lần trong ngày. Đặc biệt là không bao giờ có đủ cho tất cả mọi người. Nước uống cạn kiệt sau 10 ngày. Tôi có thể thành thật nói rằng tôi đã không biết liệu mình sẽ sống hay chết. Tôi không biết là chúng tôi đang ở đâu vì tất cả xung quanh chỉ là biển cả. Ngày thứ 17, chúng tôi nhìn thấy đất liền. Khi chúng tôi tiến vào gần bờ thì bị một tàu hải quân Úc chặn lại.

Chúng tôi biết đó là quần đảo Cocos do Úc kiểm soát. Nơi đây chỉ là một địa điểm du lịch và không có cơ sở giam giữ người, vì thế sau một vài ngày người ta đưa chúng tôi tới Christmas Island. Khi ở đó tôi đã bị viêm phế quản và được chuyển đến Perth để điều trị.
Thông thường, các đơn xin tỵ nạn được xử lý trên Christmas Island. Mỗi người chỉ được vào đất liền nếu họ tin đơn xin tỵ nạn đúng sự thực. Hiện nay tôi đang ở Melbourne chờ kết quả đơn xin tỵ nạn của mình …
Ngoài những người tỵ nạn đến từ các nước Tây Á, Việt Nam và Trung Quốc cũng có nhiều người vượt biển để tỵ nạn cộng sản. Tháng 07/2018, 1 chiếc tàu đánh cá chở người Việt tỵ nạn đến bang Queensland, Đông Bắc Úc. Chỉ huy trưởng cảnh sát Queensland Mark Ryan cho biết, 15 người xin tỵ nạn đã bị tạm giữ và các nhà chức trách đang tìm kiếm những người khác từ chiếc thuyền Việt Nam …

Lý Anh