Làm trong sạch thể thao năm 2018

373

Chỉ trong tháng cuối cùng của năm 2017, giới thể thao quốc tế được chứng kiến hai vụ bê bối lớn đã đi đến kết quả là bị xử rất nặng. Trong khi nhiều người còn bàng hoàng vì hai sự kiện này thì vụ việc những người liên quan bị phơi bày ra trước công lý được xem như bước đầu cần thiết để đưa tới những cải tổ cũng như giữ cho các cuộc tranh tài thể thao được trong sạch hơn.

Vào đầu Tháng 12, Uỷ ban Thế vận hội Quốc tế (IOC) đã ra phán quyết rằng tất cả những lực sĩ Nga sẽ không được tham gia tranh tài tại Thế vận hội Mùa đông ở Pyeongchang, Nam Hàn, là vì đã có những bằng chứng cho thấy quốc gia này đã cho phép các lực sĩ của họ được sử dụng những loại thuộc cấm tại Thế vận hội Mùa đông ở Sochi (Nga) vào năm 2014. Nếu như có lực sĩ Nga nào có thể chứng minh rằng họ không liên quan đến vụ dùng thuốc cấm thì vẫn có thể tranh tài tại Thế vận hội Mùa đông vào Tháng 2 sắp tới, tuy nhiên những lực sĩ này chỉ được tham gia với tư cách cá nhân chứ không được phép mặc đồng phục của Nga hay đi diễn hành dưới lá cờ của nước họ.

Vụ bê bối của các lực sĩ Nga cách đây một năm rưỡi đã từng bị tờ New York Times đưa ra ánh sáng và sau đó qua cuộc điều tra của một luật sư người Canada là Richard McLaren đã chứng minh là đúng dựa trên những thông tin do một người Nga có tên là Grigory Rodchenkow, cựu giám đốc của phòng thí nghiệm chống sử dụng thuốc cấm của nga, tố cáo rằng có ít nhất một ngàn lực sĩ Nga tranh tài trong hơn 30 bộ môn thể thao của Thế vận hội đã có dính líu đến thuốc cấm.

Vụ bê bối của các lực sĩ Nga thực ra không hẳn là vụ đầu tiên bị kết tội sử dụng thuốc bất hợp pháp để tăng lực. Tuy nhiên, mức độ của vụ bê bối và trên hết là có sự tham gia và ủng hộ của chính quyền Nga trong việc hỗ trợ cho các lực sĩ Nga qua mặt các cơ quan hữu trách quốc tế lo việc kiểm soát sử dụng thuốc cấm đã làm nhiều người phải kinh ngạc đến không thể tin là một vụ bê bối có tổ chức quy mô như thế đã xảy ra.

Hậu quả đầu tiên của vụ này là có tới 28 lực sĩ Nga tranh tài tại Thế vận hội Sochi mùa đông 2014 đã bị IOC lấy lại huy chương.

Rồi tuần lễ thứ ba của Tháng 12 vừa qua, một toà án tại thành phố New York đã kết tội hai giới chức cao cấp của Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (FIFA) với các tội danh tham nhũng, nhận hối lộ, và chuyển ngân bất hợp pháp. Ngoài hai nhân vật này còn có khoảng 20 nhân vật khác có liên hệ với FIFA cũng đã nhận tội trước đó. Một số khác thì đã bị truy tố và hiện đang phản đối việc dẫn độ về Mỹ để tránh không bị đưa ra toà tại đây vì họ biết thế nào cũng bị kết tội dựa trên những bằng chứng đã thu thập được.

Vào giữa năm 2015, chỉ ít tuần trước giải World Cup Nữ, một vụ bê bối lớn của bóng đá thế giới nổ ra. Một cuộc điều tra về hối lộ liên quan đến nhiều giới chức cao nhất của FIFA đã đưa đến kết quả cáo buộc tội hình sự 41 giới chức của liên đoàn FIFA từ nhiều quốc gia khác nhau. Vụ đổ bể này đã đẩy ông Sepp Blatter, từng giữ chức chủ tịch của FIFA trong 17 năm, phải từ chức, đồng thời ông còn bị cấm không được có bất kỳ hoạt động nào liên quan đến bóng đá trong tám năm.

Kết quả của cuộc điều tra có thể xem như nỗ lực của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ và các phóng viên điều tra báo chí đã làm việc không ngưng nghỉ cùng với sự hợp tác của một số nhân vật đã can đảm lên tiếng tố cáo để đưa vụ bê bối của FIFA ra ánh sáng.

Toà án liên bang tại New York có quyền tuyên án là vì những vụ chuyển ngân bất hợp pháp trước đây đã sử dụng hệ thống ngân hàng của Hoa Kỳ và một số hoạt động bất hợp pháp khác đã diễn ra tại New York. Thêm một điều nữa là các công tố viên tại ba thành phố khác (Bern, Thuỵ Sĩ; Paris, Pháp; và Rio de Janeiro, Brazil) cũng đang điều tra một số vụ liên quan đến thể thao thế giới, trong đó có thể đã có gian lận trong tiến trình đấu thầu để tổ chức nhiều giải World Cup gần đây cũng như Thế vận hội 2016 và 2020.

Có khoảng 3.6 tỷ người – nửa dân số thế giới – đã theo dõi ít nhất một phần những cuộc tranh tài tại Thế vận hội 2016 tổ chức ở Rio de Janeiro.

Liên đoàn FIFA là tổ chức chịu trách nhiệm giám sát các giải bóng đá trong đó có giải World Cup được tổ chức trong năm 2018 tại 12 địa điểm ở nga, với trận chung kết sẽ chơi tại Moscow vào ngày 25 Tháng 7. Có khoảng 3.2 tỷ người trên thế giới đã theo dõi ít nhất một phần các trận đấu của giải World Cup tại Brazil vào năm 2014.

Hai bị cáo tại toà án New York – Juan Angel Napout, cựu chủ tịch của hiệp hội bóng đá Paraguay, và José Maria Marin, cựu chủ thịch liên đoàn bóng đá Brazil – đã bị cáo buộc là đã nhận nhiều triệu Mỹ kim trong vụ hối lộ để mua phiếu của họ trong nhiều cuộc bỏ phiếu quan trọng của FIFA.

Tuy nhiên, đây chỉ là phần nhỏ trong các vụ hối lộ mà các công tố viên nói rằng tổng số tiền hối lộ có thể lên đến ít nhất $150 triệu được thanh toán qua nhiều thập niên.

Những thắc mắc xoay quanh sự trong sạch của bóng đá quốc tế có lẽ sẽ không tan biến ngay trong thời gian sắp tới. Một số cuộc điều tra khác vẫn đang được tiến hành, trong đó kể cả cuộc điều tra về tiến trình đấu thầu mà kết quả là một quốc gia nhỏ xíu nằm trong vịnh Ba Tư là Qatar đã đánh bại nhiều đối thủ nặng ký trong cuộc đấu thầu để được quyền tổ chức giải World Cup 2022.

Cả hai tổ chức Thế vận hội và FIFA từ xưa nay vẫn thiếu sự minh bạch trong việc điều hành các hoạt động của họ. Khi sự thiếu minh bạch đó được đặt bên cạnh với số tiền hàng trăm triệu Mỹ kim trong việc quyết định ai sẽ được tổ chức những sự kiện thể thao lớn – và đồng thời là những hợp đồng kếch xù để các công ty truyền thông khắp thế giới được quyền phát hình – thì kết quả là sẽ có những vụ tham nhũng, hối lộ xảy ra mà không thể nào tránh khỏi.

Nhưng nay với hai vụ phạt vạ trên cùng xảy ra trong một thời gian ngắn vào cuối năm đã phơi bày ra ánh sáng nhiều vấn đề đen tối đã ăn rễ sâu trong thế giới thể thao với hy vọng sẽ mang lại những kết quả tích cực hơn trong tương lai. Đây là những bước rất cần thiết để đưa tới những cải tổ đích thực và toàn diện của hai sự kiện thể thao lớn nhất toàn cầu là Thế vận hội và World Cup, và qua đó là mang lại sự trong sạch cho thể thao và sự công bằng trong các cuộc tranh tài.

Huy Vũ