Lễ hội Tây

171

Hàm Anh

Tại VN, lễ hội rải rác vào các tháng trong năm.
Lễ cổ truyền chính trong cả nước có tết Nguyên Đán, tết Trung Thu, giỗ Tổ Hùng Vương…
Mỗi địa phương lại có những lễ hội riêng của họ như vùng biển có lễ hội Nghinh Ông ở Cần Giờ, Bến Tre, Trà Vinh… Đồng bằng có lễ hội Bà Chúa Xứ ở An Giang, đâm trâu ở Tây nguyên…

Bắt nguồn từ Âu Mỹ như tết Dương lịch. Ảnh hưởng từ Tây, Mỹ thêm nhiều lễ hội cho giới trẻ như lễ Valentine, lễ Halloween… ngày của Cha, ngày của Mẹ, lễ Tạ Ơn…đều được dân Việt hào hứng đón nhận.
Những năm gần đây, gia tăng giới trẻ hướng ngoại qua phim ảnh sách báo, du học, học sinh, sinh viên theo học trường quốc tế nhiều, số người ngoại quốc ở thành phố cũng ngày càng đông đảo, các công ty có liên hệ với đối tác ngoại quốc… Những sinh hoạt, tập tục phương Tây có mặt ở VN khiến người ngoại quốc dù làm việc hay du lịch ở xứ này có cảm giác gần gũi, thân thiện. Đối với người VN, những lễ hội này mang lại cảm giác giải trí thú vị, lạ lẫm hơn nhưng phong tục cổ truyền khó lôi cuốn giới trẻ, ngay cả Trung Thu, nhiều người trẻ không muốn ăn bánh nướng, bánh dẻo và chơi đèn lồng, những thú vui sơ sài và có vẻ hơi… quê mùa (!) trong khi những trò chơi hướng về Tây phương mang màu sắc văn minh hiện đại hơn.

Vì thế, các ngày lễ Tây trở nên rộn ràng và dần dần trở thành một nét sinh hoạt phổ biến trong đời sống thành phố.
Gọi là lễ hội cho giới trẻ vì toàn giới trẻ tham dự. Cũng y sì như Tây trong những lễ hội này không thể thiếu. Nào là tặng hoa, tặng quà, ăn uống, khiêu vũ…
Còn những lễ cổ truyền như Đoan Ngọ, Nguyên tiêu… thuộc về người già xưa xưa mang vẻ trầm lặng Á Đông.

Trước kia, tết Dương lịch mờ nhạt, không ai ăn tết Tây mà dồn hết sức lực tiền bạc cho tết Âm lịch cận kề. Đây chỉ là dịp được chính thức nghỉ một ngày xả hơi. Thế nhưng bây giờ tết Tây, các quán nước, quán bar, nhà hàng… đều có các chương trình đặc biệt đón mừng, nhất là khu phố Tây ba lô. Gọi Tây ba lô nhưng thực ra ngoài ba lô thứ thiệt, còn rất nhiều trí thức, người lương cao muốn trải nghiệm kỳ nghỉ thoải mái ở mộtt khu vực mang không khí thuần Tây giữa lòng thành phố với bar Mỹ, quán nước Pháp và thức ăn đủ cả từ taco của Mexico, mỳ Ý, bia Đức, cơm cà ri…

Ngày lễ Tình nhân (Valentine), bao quanh trường đại học là các cửa hàng dã chiến bày bán hoa hồng bó, giỏ hoa kết hình trái tim, chậu hoa, gấu bông… Dù kẹt tiền, tệ nhất, anh chàng cũng phải tặng cô nàng một cành hoa hồng, hoa giả cũng được và gấu bông… Đã từng có án mạng xảy ra khi một đứa cháu giết bà nội lấy tiền mua quà tặng bạn gái nhân ngày lễ này.

Tình yêu là điều không thể thiếu trên cõi đời huống hồ lại có một ngày lễ mang danh tình yêu. Một cơ hội hiếm có để ăn uống, vui chơi, tỏ tình, hâm nóng tình cảm… Hẳn là kinh tế cũng có phần phát triển nhờ các dịch vụ liên quan đến lễ. Bà bán hoa cho biết một năm hoa hồng bán chạy vào ngày Lễ Tình Yêu, ngày Phụ Nữ và ngày Nhà Giáo. Từ nhà vườn trồng trọt đến vựa bán sỉ, chị bán lẻ đều hân hoan khi hoa bán sạch cho đến cành cuối cùng.

Món hàng nữa không thể thiếu trong ngày lễ này là chocolate. Trước kia hàng ngoại quốc đắt quá nhưng nay sô cô la VN đã tự sản xuất nên dù kém ngon chăng nữa, miễn cứ sô cô la là đúng điệu. Những tên độc thân cầu mưa nhưng vào thời điểm đó, VN đang mùa khô khó thể mưa nên hội độc thân vẫn có thể rủ nhau đi chơi, hòa vào không khí náo nhiệt mang màu sắc hương xa lạ lẫm. Ngoài ra còn áo đôi, gấu bông… bán chạy như tôm tươi. Trong các dịp lễ mang hơi hướng Tây phương, không thể thiếu hình dáng gấu bông. Là món quà mang lên sân khấu tặng ca sĩ, gấu bông được đưa còn nhiều hơn cả hoa. Lý do chính do người hâm mộ đưa ra là ngang giá tiền hoặc rẻ hơn nhưng gấu bông được giữ lâu được trong khi hoa cao lắm tươi độ ba ngày. Do đó, nhiều ca sĩ dành hẳn nguyên gian phòng nhỏ chỉ để chứa gấu bông kỷ niệm.

Ngày lễ Thanksgiving đầu tiên của Mỹ có ý nghĩa là cảm ơn Trời đã ban cho cơn mưa kết thúc đợt hạn hán khiến mùa màng bội thu. Trong ngày lễ truyền thống này, mọi người tụ họp gia đình bạn bè để dùng bữa ăn truyền thống gồm gà tây, bánh bí ngô, khoai tây nghiền… Mặc dù đây là một ngày lễ có tính cách địa phương chứ không mang ý nghĩa chung như Valentine, Tết Dương lịch nhưng nó đã thêm vào cho người Á Đông một dịp vui vẻ. Người ta hăng hái ăn lễ Tạ Ơn cho dù chẳng biết tại sao tạ ơn và tạ ơn ai. Điều đó không quan trọng. Vui là chính.

Theo Mỹ, VN cũng ăn mừng ngày lễ Tạ ơn vào ngày thứ Năm của tuần lễ thứ tư của tháng 11. Các cửa hàng “tây” đều bán sẵn gà tây kèm sốt việt quất… thậm chí trong siêu thị cũng bán gà tây từng phần vì dĩ nhiên gộp cả gia đình cũng không thể ăn hết nguyên con. Một con gà tây giá gần hai triệu dành cho cả nhóm mới tiêu thụ hết. Một số nơi bán gà tây quay sẵn vì các bà nội trợ nấu ở nhà khó ngon do thiếu các nguyên liệu đặc trưng. Các nhà hàng lớn trong dịp này đều tung ra thực đơn lễ Tạ Ơn.
Tuy nhiên, nhiều người Việt không hảo gà tây lắm vì cho rằng thịt gà tây nhạt, ăn không ngọt thịt như gà ta, phần nhân đơn điệu… Thật ra nạc gà tây đã khá dày nên chỉ nhồi rau quả cho bớt ngán là hợp lý chứ thêm thịt nữa ăn sao nổi.

Vì vậy thay vì món gà tây quay, người ta mua trong Chợ Lớn con “gà đi bộ” nho nhỏ vừa ăn da giòn, thịt dai, thơm mùi ngũ vị hương theo đúng khẩu vị người Việt và Hoa. Nếu muốn nhồi thì nhồi loại nhân quen thuộc của người Việt là thịt heo, bún tàu, nấm mèo… đại khái giống như nhân của món chả giò hay hoành thánh. Gà tây hay gà ta, gà đi bộ tức gà công nghiệp thả sân đều hao hao. Đằng nào cũng là gà! Gà chứ không phải vịt, cút, bồ câu… là ổn chứ gì. Tiện nhất là cũng vào ngày Thanksgiving, cũng ăn uống rầm rộ như thiên hạ, nhưng ở VN chứ đâu phải Mỹ hay Canada nên thích gì ta ăn nấy: cá lóc nướng trui, xôi, bánh hỏi heo quay… thay vì rượu vang thế bằng nếp Gò đen, Miễn cũng giống người ta là quay, còn gà tây, gà ta hay heo không quan trọng! Bất kỳ lễ lạt nào khi du nhập tới địa phương khác cũng cần có sự thay đổi cho phù hợp với tình hình địa phương đó.
Mother’s Day và Father’s Day cũng bắt đầu xuất hiện ở VN, được biết tới từ các trường quốc tế đang được mở ra như vũ bão và nhân viên VN làm việc cho các công ty ngoại quốc. Gần những ngày lễ này, các giáo viên của trường quốc tế cho học sinh vẽ thiệp tặng cha mẹ. Bất cứ phụ huynh nào cũng vui thích khi nhận được tấm thiệp hay món quà được làm từ tay con em mình.
Ngày Của Cha hơi yếu một chút nhưng Ngày Của Mẹ, ngoài thiệp, giống như mọi ngày lễ có dính dáng tới phụ nữ, lại nên thêm hoa hồng và bánh kẹo. Ngày Của Mẹ chẳng biết nguồn gốc từ đâu nhưng ý nghĩa thì rõ ràng như tên của nó, dần trở nên quen thuộc tới nỗi chị bán nước ngọt đã dỗi khi cậu con trai đã đi làm, trong ngày này, đã không nhớ để mua hoa và sô cô la tặng mẹ.

Cuối tháng Mười này là ngày lễ Halloween.

Đây là một loại lễ hội được giới trẻ từ con nít trở lên đều yêu thích vì tha hồ hóa trang theo trí tưởng tượng phong phú một cách rất hoạt náo: zombie hồi sinh, quái vật, bộ xương người… Không phải chỉ các quán xá, trung tâm giải trí mà ngay cả nhà văn hóa, trường học… không biết từ lúc nào cũng đã rầm rộ Halloween và được hưởng ứng nồng nhiệt bên cạnh một Trung thu nhạt nhẽo tổ chức lấy lệ. Học sinh trung học tổ chức văn nghệ, hội chợ, quầy thức ăn… và đám thanh niên lại coi như một thứ Valentine để vẫn tiếp tục lập lại hoa hồng và chocolate. Dường như người ta luôn khao khát các lễ hôi Tây phương như thỏa mãn một sự khát khao nào đó, khi các sân chơi chẳng có gì và chẳng bao nhiêu. Điều này giải thích sau mỗi trận thắng cò con của đội tuyền cầu thủ VN, người ta lại bùng nổ sự hưng phấn mặc dù trong số đó, nhiều người chẳng hiểu gì về trái banh, mà chỉ nhằm giải tỏa sự phấn khích.
Halloween, như mọi lễ hội khác, kích cầu mạnh mẽ cho lãnh vực giải trí. Lác đác các cửa tiệm tạp hóa quanh trường học đã bán mặt nạ ma quỷ với vết máu, áo choàng đen, súng nhựa… Trước kia chỉ có vài ba hàng chuyên bán hàng Halloween nhưng nay thì lan sang tiệm tạp hóa và ngay cả xe bán rong đồ chơi trẻ em, xe bong bóng… cũng treo lắc lư vài mặt nạ, xâm lấn cả Trung Thu khi nhiều món hàng ma quái cũng được tung ra bán trong dịp lễ đặc biệt Á Đông này.

Thoạt tiên hình ảnh tượng trưng trong Halloween mang tính cách dễ thương như bí ngô, áo trùm trắng, sừng phù thủy… nhưng càng ngày, hình ảnh càng trở nên gớm ghiếc hơn với rất nhiều máu me, xương cốt, đầu lâu khêu gợi sự sợ hãi như trong các phim kinh dị Hollywood.
Quán cà phê, trung tâm thương mại… và cả tiệm ăn chẳng ngại ngần gì mà không treo các quảng cáo đầy hấp dẫn nhằm khai thác kinh doanh tối đa.: Thi hóa trang Halloween có thưởng, Hãy chào đón Halloween với nhãn bia quen thuộc của bạn, Trang phục Halloween độc đáo chỉ duy nhất bạn có… Ai chẳng muốn gia nhập vào thế giới huyên náo đầy lôi cuốn đó. Cho nên sản xuất và các dịch vụ liên quan rất ăn nên làm ra trong lễ hội mới mẻ gần chục năm nay này.

Đặc biệt Halloween không chỉ đóng khung trong khuôn viên một gian phòng, sảnh hay sân mà còn lan ra ngoài đường phố. Nó không giới hạn trong giới khá giả vì phải có tiền mua sắm dụng cụ, y trang hóa trang, mà đã thấy xuất hiện ngoài đường phố, trạm xe buýt, công viên, đường phố… Giá cả cho các món phục trang đã hạ nhiều đủ để mở rộng thành phần tham dự, để những thiếu niên nghèo không đứng ngoài sự háo hức đó.

Qua tháng 12 tết Dương lịch, ngoài phố đi bộ sẽ có đếm ngược đồng hồ, tháng hai lại Valentine… Không chỉ vui chơi mà còn là một làn sóng ngoại lai xâm lấn. Các lễ hội cổ truyền không khéo truyền bá, vực dậy, chẳng mấy chốc thành cụ già lụ khụ đứng bên lề nhìn người trẻ lướt qua…

 

Hàm Anh