Người Việt Nam đầu tiên được ân thưởng huy chương “Officer of the Order of Canada”

133

Trước ngày sinh nhật Canada tròn 150 tuổi, tiến sĩ Trương Công Hiếu, một trong những người đã đưa Công ty Đúc tiền Hoàng Gia Canada (Royal Canadian Mint) trở nên nổi tiếng trên thế giới về kỹ thuật đúc tiền bằng phương pháp hiện đại, đã được Toàn quyền Canada trao tặng huy chương “Officer of the Order of Canada”.

Thân thế và hoạt động
Tiến sĩ Trương Công Hiếu, là con thứ năm trong một gia đình có 12 anh chị em. Thân phụ ông là ông Trương Văn Quí, Chủ hãng gạch bông Thanh Danh, chủ hãng rượu Bình Tây, Chủ Sài Gòn Ngân hàng, và cũng là chủ một đồn điền Trà Café ở Lâm Đồng. Nếu ai là dân Sài Gòn lâu năm, thể nào cũng biết đến các công ty này.
Học bậc trung học ở trường Jean Jacques Rousseau, Sài Gòn, đậu tú tài toàn phần ban Toán năm 1959, ông Trương Công Hiếu du học Hoa Kỳ, tốt nghiệp thủ khoa kỹ sư hóa học và cao học Viện đại học New York.
Về nước năm 1964, ông Trương Công Hiếu dạy ở trường Cao đẳng Hóa học và trường Cán sự Hóa học thuộc Trung tâm Kỹ thuật Phú Thọ. Sau đó, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường Cán Sự Hóa Học Phú Thọ.
“Tôi chọn ngành hóa học là vì môn Hóa có rất nhiều cơ hội để áp dụng trong kỹ nghệ. Ba của tôi là kỹ nghệ gia ở Việt Nam, muốn tiếp nối nghề nghiệp của gia đình thì chọn Hóa học là đi đúng theo ước nguyện của gia đình vì các hãng xưởng thường hay sử dụng nhiều loại hóa chất. Dùng hóa chất đúng cách sẽ có kết quả tốt. Không hiểu biết thấu đáo về hóa chất, sử dụng bừa bãi, vô trách nhiệm, sẽ có tác hại vô cùng. Công việc làm trong kỹ nghệ rất phức tạp vì nhiều lúc sẽ không làm được việc gì, sản phẩm sẽ không tốt, nếu không có hóa chất”, ông Hiếu nói về lý do theo học ngành Hóa.
Nhắc đến 3 năm là Hiệu trưởng trường Cán sự Hóa học, ông Hiếu nói: “Tôi tiếc là đất nước của chúng ta đang trong thời chiến khi tôi phục vụ ở Trường Hóa học, Trung tâm Kỹ thuật Phú Thọ. Có rất nhiều việc tôi muốn làm mà không làm được vì không có ngân sách, không có an ninh khi ra khỏi vòng đai Saigon, di chuyển không dễ dàng… do đó công việc làm bị giới hạn và bị gò bó, nhưng tôi vui được phần nào là đã tạo ra được nền tảng vững chắc để trường có thể mở kỳ thi cấp bằng kỹ sư Hóa học tại miền Nam Việt Nam. Lúc đó, tôi vẫn hy vọng sẽ trở lại Việt Nam sau khi đậu tiến sĩ để phụng sự cho ngành giáo dục nước nhà, nhưng không thành vì tình hình đất nước”.
Năm 1967, ông trở lại Hoa Kỳ, 4 năm sau ông Hiếu đậu tiến sĩ kỹ sư. Năm 1971, ông sang Canada làm giám đốc kỹ thuật Groupe Victoriaville, một công ty chuyên sản xuất bàn ghế và vật dụng bằng nhựa ở Quebec.
Năm 1971, ông rời Groupe Victoriaville, sang làm giám đốc sản xuất cho công ty Bombardier của Đức ở Canada, chuyên sản xuất loại xe chạy trên tuyết, xe chạy dưới đường hầm và phi cơ phản lực có không trình ngắn.
Năm 1978, tiến sĩ Trương Công Hiếu được Công ty Đúc tiền Hoàng gia Canada tuyển dụng và giữ nhiều chức vụ quan trọng trong công ty này.
Ông đã làm việc cho các công ty thuộc nhiều lãnh vực khác nhau, không phải là sở trường của ông tuy nhiên ông không cảm thấy khó khăn: “Khi tôi đổi ngành, lúc ban đầu do công việc mới, nơi làm việc mới… tôi phải học hỏi rất nhiều, phải học đêm học ngày sao cho nhanh, phải tìm tòi tra cứu thêm: đọc sách, đọc báo chuyên ngành, trò chuyện để học hỏi từ đồng nghiệp, học hỏi kinh nghiệm qua những người đang làm, rồi từ đó nhờ kiến thức mình đã có mà tự mình vươn lên, tự mình suy nghĩ để phát minh và sáng tạo cái mới sao cho sản phẩm tốt hơn và công việc đạt hiệu quả cao hơn”.
Năm 2013, tại lễ khánh thành một nhà máy đúc tiền ở Winnipeg, tên tiến sĩ Trương Công Hiếu được trang trọng gắn lên mặt tiền Trung tâm Khảo cứu Xuất sắc với hàng chữ: Dr. Hieu Truong Center Of Excellence.
Ông là người đầu tiên đã phát minh kỹ thuật in màu trên đồng tiền kim loại lưu hành bằng cách sử dụng tia laser để đổi màu trên tiền kim loại.
Suốt 35 năm làm việc cho Royal Canadian Mint cho đến ngày về hưu, ông Trương Công Hiếu có 10 bằng sáng chế được ghi nhận là xuất sắc.
Ngoài Canada, nhiều cơ sở đúc tiền xu của Singapore, New Zealand, Barbados, Ghana, Ethiopa, Thái Lan, Philippines, Venezuela, Panama, Albanie, United Emirates đã sử dụng kỹ thuật đúc tiền của tiến sĩ Trương Công Hiếu.
Nỗ lực phục vụ được công nhận
Ngày 30 tháng 6, công dân Canada gốc Việt gương mẫu Trương Công Hiếu, được Toàn quyền Canada, ông David Johnston, trao tặng huy chương “Officer of the Order of Canada”.
“Công ty Royal Canadian Mint hãnh diện với thành tựu kỹ thuật (đúc tiền) nổi tiếng trên toàn cầu và nỗ lực đổi mới không ngừng của tiến sĩ Trương Công Hiếu”, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm giám đốc điều hành Royal Canadian Mint, Sandra Hanington, phát biểu về việc ông Hiếu được tặng huy chường nói trên.
“Tôi rất vui mừng, cảm động và ngạc nhiên khi được chính phủ Canada cho biết sẽ vinh danh tôi và trao tặng huy chương Officer of the Order of Canada vì đây là huy chương cao nhất của Canada”, ông Hiếu cho biết.
“Tôi không bao giờ nghĩ đến, là một ngày nào đó tôi sẽ được ân thưởng huy chương này, vì đó là huy chương trao tặng cho những công dân được chính phủ Canada công nhận “đã làm rạng danh cho đất nước Canada, qua những sáng kiến, đóng góp đã làm Canada trở thành một quốc gia tân tiến và hiện đại đối với thế giới”.
Theo quy định, một cá nhân hay một hội đoàn có thể gởi đơn đến Order of Canada’s Office đề nghị chính phủ trao tặng huy chương nầy cho một công dân. Đơn sẽ được một Hội đồng Tuyển chọn gồm 12 người, trong đó có Chánh án Tối cao Pháp viện, Phụ tá Tổng trưởng Văn hóa, Chủ tịch các Hội Văn Hóa, Xã hội, Chủ tịch Hiệp hội Viện trưởng các trường Đại Học Canada, cứu xét.
Trung bình mỗi năm có từ 6.000 đến 7.000 đơn đề cử nhưng chỉ có 120 người được vinh dự nhận huy chương này.
T.s Trương Công Hiếu được vinh danh do phát minh kỹ thuật đúc tiền đã khiến các công ty đúc tiền của 50 quốc gia phải thay đổi kim loại thép mạ mới theo phương thức của Canada.
Nhận định về sự thành công trong những năm phục vụ đã qua, tiến sĩ Hiếu xác nhận ông không có điều gì tiếc nuối: “Trong lúc tôi đi làm tôi rất lo cho quyền lợi của công ty mình phục vụ, làm sao cho công ty đạt được thành quả tốt đẹp và khi giao việc cho tôi rồi thì công ty không còn lo ngại nữa. Tôi đi làm sớm, về trễ, nhiều khi hơn ở lại đến 12 giờ khuya và sáng hôm sau trước 8 giờ tôi đã có mặt ở văn phòng. Tôi không từ chối đi làm cuối tuần nếu công ty cần. Ở tất cả nơi nào tôi làm việc, khi tôi xin nghỉ việc, giám đốc công ty cũng đến gặp tôi và hỏi công ty có thể làm được gì cho tôi để được tôi ở lại cộng tác. Tôi không có điều gì tiếc nuối vì tôi đã đem hết tài năng của tôi để phục vụ. Công ty nào tôi làm việc cũng thành công và nổi tiếng”.
Tháng 1 năm 2016, tiến sĩ Trương Cộng Hiếu được mời đến trụ sở Royal Canadian Mounted Police, thuyết trình về đề tài “Diversification and Inclusion” (Đa dạng và Hội nhập) sau khi Canada cam kết đón nhận người tỵ nạn Trung Đông.
“Tôi rất biết ơn và ca ngợi lòng rộng lượng của một đất nước Tự Do như Canada: một đất nước sẵn sàng mở rộng vòng tay tiếp rước những người tỵ nạn bỏ chạy khỏi đất nước không có nhân quyền, dùng bạo lực để đàn áp người dân và tàn ác với người dân. Lịch sử Canada cho thấy Canada đã và sẽ mở rộng vòng tay với nhiều sắc dân trên thế giới. Tôi mong tất cả những người tỵ nạn, mới hay cũ, sẽ luôn nói lên ba tiếng: “Cám ơn Canada”, ông Hiếu nhận định về việc Canada đón nhận người tỵ nạn trong đó có Cộng đồng người Việt.


Sau hơn 46 năm định cư và phục vụ đất nước Canada, tiến sĩ Tương Công Hiếu nhắn nhủ thế hệ trẻ gốc Việt ở Canada: “Các thế hệ mới phải cố gắng làm việc siêng năng, cần mẫn, chọn cách sống sao cho có thể mang lại hạnh phúc cho bản thân và gia đình mình, phải tiếp tay với người dân bản xứ xây dựng và đóng góp vào sự phát triển của đất nước Canada, đồng thời nên học và giữ gìn tiếng Việt, giữ nét thuần túy của người Việt Nam, và phải làm thế nào để rạng danh cho người Canada gốc Việt”.
VPY