Những điều khó chịu khi về hưu sớm

3313

Tuấn Minh

Về hưu sớm có những rủi ro và cả nỗi lo ngại như có thể sẽ tiêu pha nhiều hơn số tiền đã để dành được, rồi cộng với những rủi ro khác như thị trường chứng khoán có thể thay đổi một cách tiêu cực và cuối cùng là những chi phí chăm sóc sức khoẻ có thể tăng vọt bất ngờ, nhưng vẫn có nhiều người đã quyết định về hưu sớm, trái ngược với những thói quen của đa số người dân trong xã hội. Đối với những người này, cái ích lợi to lớn của việc về hưu sớm là họ bỗng khám phá rằng việc có nhiều tiền đủ để tiêu xài không phải là yếu tố quan trọng đem lại hạnh phúc, mà là cái niềm vui về một cuộc sống đáng giá và có ý nghĩa hơn là cuộc sống mà mình vẫn tiếp tục phải đi làm.

Bây giờ xin mời bạn đọc thử tìm hiểu thêm về một vài góc cạnh gọi là “tiêu cực” khác: đó là những điều hơi khó chịu khi về hưu sớm mà ít người muốn nói đến. Dựa trên kinh nghiệm cá nhân của mình, ông Sam Dogen đã kể lại những chi tiết khá lý thú này trên trang blog riêng có tên là Financial Samurai sau khi đã quyết định nghỉ hưu vào năm 2012 khi chỉ mới có 34 tuổi, với hơn 13 năm làm việc thành công trong ngành ngân hàng và đầu tư tại San Francisco, và dĩ nhiên là cũng tích lũy được một gia sản để có thể sống một cuộc đời thoải mái.

Những kinh nghiệm cá nhân trải qua trong thời gian 6 năm qua đã được tường thuật lại trên trang blog của ông nhằm mục đích giúp cho nhiều người thoát khỏi cảnh lệ thuộc về tài chính (tức là có thể sống thoải mái lúc về hưu), đồng thời cũng là một nguồn thu nhập tài chính phụ cho cá nhân ông.

Sau đây là một số điểm có thể gọi là “tiêu cực” mà ít người muốn nói đến khi nhắc đến “về hưu sớm”.

1. Bạn sẽ hoang mang về bản sắc của chính mình trong một thời gian.
Một người quyết định về hưu thường là sau một thời gian khá dài làm việc trong một ngành chuyên môn nào đó. Vì thế nên cái bản sắc và những thói quen của họ cũng gần giống hoặc gắn liền với công việc đó. Chẳng hạn như một chuyên gia ngân hàng, một vị giám đốc, một kỹ sư rành nghề, một vị bác sĩ nổi tiếng với những công trình nghiên cứu v.v…, đến khi họ quyết định về hưu, rút lui khỏi cái môi trường quen thuộc của mình để trở về vai trò một người bình thường, họ sẽ phải trải qua một thời kỳ hoang mang và cảm thấy lạc lõng khi họ không còn có mặt ở những sinh hoạt cũ như trước đây.

Chẳng hạn như khi được hỏi về công việc của mình, nhiều người sẵn sàng khoe về chức vụ và công việc của mình để ngầm nói rằng mình là một nhân vật quan trọng hay tài giỏi. Và vì thế nên có lẽ ít ai muốn trả lời câu hỏi này khi nói rằng mình chẳng có công việc nào hết, bởi vì mình đang có cuộc sống về hưu. Nó dễ khiến nhiều người hiểu lầm rằng mình là một kẻ tầm thường, lười biếng và ham chơi v.v…

Đó là trường hợp đã xảy ra cho ông Dogen. Sau thời gian làm việc 13 năm trong ngành đầu tư chứng khoán tại Á Châu và làm Giám đốc Điều hành một tổ hợp đầu tư, ông ta bỗng thấy mình bị lạc lõng mỗi khi trở về các thủ đô ở Á Châu. Bởi vì trước đó, mỗi khi đến các nơi này khá thường xuyên, ông thường được nhiều khách hàng và thân chủ săn đón để được cố vấn trong lãnh vực này. Để rồi giờ đây, sau khi về hưu và công việc cũ của mình đã có người khác thay thế, ông bỗng cảm thấy mình như thừa thãi và vô dụng, vì không còn được nhiều khách hàng thăm hỏi để được cố vấn.

2. Bạn sẽ cảm thấy “ù lì” trong đầu
Những người về hưu sớm thường là những người đã rất thành công và đã bỏ rất nhiều thì giờ trong những lãnh vực nào đó. Đến khi quyết định về hưu sớm, họ sẽ ngạc nhiên khi thấy mỗi ngày họ có dư ra hơn 10 tiếng đồng hồ không biết phải làm gì cho hết giờ, vì không cần phải tiếp tục công việc cũ như thường lệ trước đây. Họ sẽ thấy là mức hiệu quả về công việc của mình bị tụt giảm. Họ không còn thấy những động lực khuyến khích họ cần phải cố gắng nhiều hơn để đạt được thành quả lớn.

Từ đó họ dễ sinh ra chán nản hoặc trầm cảm. Họ cũng có thể rơi vào tình trạng tự xét lại những quyết định của mình trước đây, chẳng hạn như đánh giá lại việc về hưu sớm có là đứng đắn và khôn ngoan nhất hay không. Cảm giác này thường được gọi là “Locked-in syndrome” (LIS), tức là một hội chứng của một người còn tỉnh thức nhưng không thể đi đứng hay nói được điều gì vì tất cả những cơ bắp trên người đều bị tê cứng, ngoại trừ việc chớp mắt mà thôi.
Trường hợp này cũng đã xảy ra với ông Dogen khi quyết định về hưu chỉ mới có 34 tuổi. Bởi vì ít có người nào lúc còn trẻ, dù đã thành công lớn, lại quyết định về hưu vào lúc đó, thời kỳ được coi là ở gần đỉnh cao của sự nghiệp và danh vọng. Vì thế nên ông đã quyết định làm việc bán thời gian cho một công ty cố vấn khác để đánh tan bớt những nỗi lo sợ vu vơ này. Và sau đó đã dẫn đến việc thực hiện trang blog Financial Samurai để có thể cảm thấy mình vẫn còn có khả năng đóng góp cho đời.

3. Nhiều người sẽ đánh giá bạn như là một người kỳ quặc khác thường.
Việc về hưu sớm tự nó đã khác thường, và nhiều người khác cũng có thể ghen tức và thèm thuồng việc bạn có thể về hưu sớm, và do đó điều này dễ dẫn đến những phản ứng tiêu cực của đa số mọi người khi nghe bạn nói rằng mình đang về hưu sớm, thay vì tỏ lời thán phục.
Những người khác dễ lầm tưởng rằng bạn là một người lười biếng, sống nhờ vào sự trợ cấp của gia đình hay xã hội. Do đó, bạn cũng sẽ ít được dịp mời tham dự vào những sinh hoạt thường lệ của các tổ chức, hội đoàn hay các nhóm bạn bè hoặc những người đồng nghiệp. Đối với những người thích hướng ngoại, thích giao tiếp với đám đông, quyết định về hưu sớm có thể sẽ khiến họ dễ gặp những phản ứng tiêu cực như vậy.

4. Bạn sẽ thất vọng khi thấy rằng mình cũng chẳng cảm thấy hạnh phúc gì hơn nhiều
Nhiều người thường lầm tưởng rằng một khi mình để dành được một số tiền nào đó để có thể sống thoải mái, hoặc về hưu sau khi thoát khỏi một công việc từ lâu mà họ đã không ưa thích, họ sẽ cảm thấy sung sướng và hạnh phúc hơn. Trong thực tế, cái cảm giác niềm sung sướng dâng cao này chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn từ 3 đến 6 tháng. Và rồi sau đó thì mọi sự sẽ trở về bản chất của bạn như trước đây.
Hãy nhớ lại thời kỳ bạn còn ở bậc trung học hoặc đại học lúc đang nghèo, hoặc không dư dả tiền bạc so với ngày nay khi đang có công ăn việc làm và tiền bạc rủng rỉnh hoặc để giành khá nhiều trong nhà băng. Có lẽ bạn sẽ thấy vào lúc đó bạn cũng sung sướng và hạnh phúc, có khi còn nhiều hơn lúc này, cho dù lúc đó không có nhiều tiền trong túi.
Việc mình về hưu sớm tức là có tự do để làm những điều mình thích là một điều hết sức quý giá. Nhưng rồi nhiều người lâu dần cũng coi cái quyền tự do đó như là một điều tất nhiên giống như là cái không khí mà mình đang được hít thở, chứ đâu biết rằng khi nào bị nghẹt thở thì mới biết giá trị rất cần thiết của khí trời.
Do đó, nhiều khi bạn sẽ cảm thấy bực tức với chính mình vì không hiểu rằng tại sao mình lại không được hạnh phúc nhiều hơn nữa dù đang dư dả và sống thoải mái, trong khi có hàng triệu người khác đang phải chật vật và lo sợ không biết có đủ tiền để sống cho những ngày sắp tới hay không.

5. Bạn luôn thắc mắc không biết cuộc sống này còn có những điều gì khác có ý nghĩa hay không.
Quyết định về hưu sớm cũng giống như là khi bạn đọc xong một cuốn tiểu thuyết hay, hoặc coi xong hết đoạn cuối của một tập phim bộ ăn ý. Bạn hài lòng vì biết được cái kết cục của nó, cho dù là kết cục có hậu hay không. Tuy nhiên bạn cũng sẽ cảm thấy hơi buồn vì cuốn truyện hay tập phim đó đã chấm dứt để bạn không còn say mê theo rõi tiếp. Bạn hy vọng sẽ có một cuốn truyện hay một phim bộ nào khác để thay thế và cũng hấp dẫn tương tự, nhưng điều này không có gì là bảo đảm.

Nói chung, mọi người sinh ra là để bỏ ra 13 năm đi học từ mẫu giáo đến hết bậc trung học, rồi sau đó là học tiếp 4 năm ở đại học để có văn bằng cử nhân hầu có thể kiếm được một công việc kha khá. Sau đó, bạn sẽ bỏ ra khoảng 40 chục năm tiếp theo để giữ công việc này hoặc lăn lộn qua nhiều công việc khác nhau tuỳ theo vận số may rủi của mỗi người. Và bạn hy vọng sẽ để giành được một số vốn kha khá khi đến tuổi về hưu, thường là 65 tuổi. Rồi nếu như vận may tiếp tục để cho bạn có sức khoẻ tốt, bạn có thể được hưởng thụ lúc về già trong khoảng 20 năm còn lại trong cuộc đời sau khi đã trải qua bao cực nhọc.

Nhưng khi quyết định về hưu ở cái tuổi quá sớm, bạn sẽ dễ dàng rơi vào tình trạng tự đặt những câu hỏi cho chính mình. Bạn lúc nào cũng suy nghĩ và tính toán hoặc so sánh với những gì mà những bạn bè và đồng nghiệp cùng trang lứa đang phải trải qua trong lúc bạn đang nghỉ hưu. Bạn cũng có thể sẽ rất cô đơn vì thiếu những bạn bè để chia sẻ những sinh hoạt hàng ngày.

Kết quả là bạn luôn tự mình tìm những cách để tham dự vào những sinh hoạt đa dạng khác. Thái độ cứ lo chạy đi tìm những sinh hoạt khác có thể kéo dài mãi khiến có lúc bạn thèm trở về cái công việc cũ trước đây.
Kết luận, được về hưu sớm là một điều rất tốt, nhưng nó không thể giải quyết hết mọi chuyện.
Nói chung, những trăn trở như kể trên có thể khiến nhiều người nghĩ rằng những người về hưu sớm khi còn quá trẻ như ông Dogen có thể giống như đang rơi vào tình trạng trầm cảm. Thật ra ông Dogen nói rằng mình không hề bị trầm cảm. Nhưng ông muốn nêu lên một vài chi tiết gọi là tiêu cực kể trên để cho mọi người thấy rõ những giai đoạn mà họ phải trải qua một khi quyết định nghỉ làm để về hưu sớm.

Những ai có tính hướng ngoại và có những chức vụ cao và nổi tiếng trước đây có lẽ sẽ dễ gặp nhiều khó khăn hơn khi về hưu sớm để thích ứng và chuyển sang một giai đoạn bình thường, sống hạnh phúc thoải mái.

Không ai phủ nhận giá trị của sự tự do khi bạn có khả năng tài chính dư dả để có thể quyết định về hưu sớm. Tuy nhiên điều đó không ngăn cản đầu óc bạn sẽ tiếp tục đặt ra nhiều câu hỏi gần như là chất vấn cái quyết định này, ít ra là trong những năm đầu sau khi bỏ công việc cũ để về hưu sớm. Một số người có thể không thích ứng được và sau đó trở về với công việc cũ, dù rằng họ không cần phải kiếm tiền như trước đây.

Nhưng nếu bạn biết cách tự chỉnh sửa để thích ứng vào những tình huống mới, bạn sẽ mau chóng tìm thấy thú vui của cái tự do về tài chính khi mình có thể về hưu sớm. Bạn sẽ tìm ra được những ý nghĩa cho cuộc đời thích hợp với mình. Khi đó, bạn sẽ đi từng bước một để tiếp tục hưởng thụ cái quyền tự do quý giá này mà không phải ai cũng may mắn có được.

Tuấn Minh
Houston, Texas ngày 22/10/2018