Thảm họa sóng thần trước Giáng Sinh 2018

Lý Anh

Giữa lúc hàng tỷ người trên thế giới hân hoan đón mừng Giáng Sinh 2018, hai ngày trước khi Đức Giáo Hoàng Francis cử hành lễ Vọng Giáng Sinh 2018 mời gọi các tín hữu hãy ngắm nhìn Chúa Hài Đồng trong máng cỏ ở Bethlehem, để vượt thắng lối sống ích kỷ, trần tục và duy tiêu thụ, khoảng chín – mười giờ tối ngày 22/12, hỏa diệm sơn Anak Krakatoa phun trào khiến đất ngầm dưới biển sạt lở, cùng với đợt thủy triều dâng cao thất thường gây ra thảm họa sóng thần, ảnh hưởng nghiêm trọng tới một số nơi xung quanh Quần đảo Sunda Lớn (The Greater Sunda islands), gồm các bãi biển tại Pandeglang, Serang và South Lampung, khiến gần ngàn người chết, chục ngàn người bị thương, hàng triệu người sống trong cảnh màn trời chiếu đất …

Hỏa diệm sơn dẫn đến sóng thần
Ngày 23/12/2018, Cục Vật lý địa cầu, khí tượng và khí hậu Indonesia (Indonesian Agency for Meteorology Climatologyand Geophysics) loan tin, thảm họa sóng thần xảy ra khoảng 09 giờ 30 tối 22/12 do hỏa diệm sơn Anak Krakatoa gây ra, ảnh hưởng nghiêm trọng tới các khu vực xung quanh eo biển Sunda, gồm các bãi biển tại Pandeglang, Serang và South Lampung, khiến trên một ngàn người thương vong…

Ông Sutopo Purwo Nugroho, phát ngôn viên Cơ quan Phòng chống Thiên tai Quốc gia (BNPB) cho biết, Anal Krakatoa là một trong số 127 hỏa diệm sơn đang hoạt động tại Indonesia, hình thành từ đại dương khoảng nửa thế kỷ trước sau khi xảy ra vụ phun trào từ năm 1883, gây ra thảm họa sóng thần thảm khốc, cướp đi sinh mạng của 36.000 người.
Số người thiệt mạng trong vụ sóng thần xảy ra tối 22/12/2018 tại một số nơi xung quanh Quần đảo Sunda Lớn (The Greater Sunda islands) tiếp tục tăng.

Theo bản tin Châu Á – Thái Bình Dương, đài Tiếng nói Hoa Kỳ, ngày 25/12, nhân viên cứu trợ Indonesia đã dùng thiết bị bay và chó đánh hơi tìm kiếm người sống sót dọc bờ biển miền đông Java bị tàn phá nặng nề trong trận sóng thần giết chết ít nhất 429 người và cảnh báo con số tử vong sẽ tăng thêm khi nhiều thi thể được tìm thấy trong các đống đổ nát.
Nhân viên cứu hộ dùng máy móc hạng nặng, chó đánh hơi và camera đặc biệt tìm kiếm và đào bới thi thể khỏi các đống đổ nát và bùn đất dọc theo chiều dài 100 km ở bờ Tây của Java. Các quan chức cho biết khu vực tìm kiếm có thể kéo dài về phía nam.

Không những thế, ngày 26/12, trời mưa to gió lớn, gây ra nhiều trở ngại cho những người cứu hộ. Thực phẩm, nước sạch, chăn mền và thuốc men chỉ có thể di chuyển nhỏ giọt vào những khu vực xa xôi trên những con đường kẹt cứng xe cộ. Hàng ngàn người trú ngụ trong lều và những nơi tạm trú như nhà thờ, trường học … đang chờ hàng cứu trợ.
Sau những cơn sóng cao 2 mét đè nát xe cộ, quật ngã cây cối, cuốn đi những mảnh kim loại, những cột nhà bằng gỗ, vật dụng gia đình, để chúng lại trên đường phố và ruộng lúa, có thể nhìn thấy rõ sự tàn phá của sóng thần dọc bờ biển.
Thảm họa sóng thần ngày 22/12 xảy ra trước lễ Giáng sinh gợi nhớ những ký ức đau buồn của trận sóng thần Ấn Độ Dương do động đất gây ra vào ngày 26/12/2004 làm chết 226.000 người ở 14 quốc gia, riêng Indonesia đã có tới 120.000 người.

Ngày 23/12/2018, ký giả hãng thông tấn AFP dẫn lời tiến sĩ Richard Teeuw, giảng dạy và nghiên cứu tại Trường Khoa học Trái đất và Môi trường – Đại học Portsmouth, Anh Quốc, cho biết: “Nguy cơ xảy ra sóng thần tại một số nơi xung quanh Quần đảo Sunda Lớn vẫn rất cao khi hỏa diệm sơn Anak Krakatau đang trải qua giai đoạn hoạt động mạnh. Nó càng bất ổn sau đợt phun trào mạnh, có thể tạo thêm nhiều trận lở đất dưới lòng biển”.

Tiến sĩ Richard Teeuw cho rằng, chính phủ Indonesia cần lập bản đồ địa hình đáy biển xung quanh hỏa diệm sơn Anak Krakatau để dự báo nguy cơ lở đất. Tuy nhiên, muốn làm được việc này cần nhiều thời gian lên kế hoạch và thực hiện.
Thảm họa sóng thần tối 22/12 là thảm kịch mới nhất tác động đến Indonesia trong năm qua. Trước đó, các trận động đất liên tiếp đã san phẳng nhiều khu vực trên đảo du lịch Lombok, trong khi một thảm họa động đất kèm sóng thần cũng đã khiến hàng nghìn người trên đảo Sulawesi thiệt mạng.

Giây phút kinh hoàng
Seventeen là ban nhạc rock nổi tiếng ở Indonesia. Vào khoảng 8 giờ tối ngày 23/12, khi ban nhạc đang biểu diễn trước 200 nhân viên của công ty điện lực Perusahaan Listrik Negara (PLN) tại phía tây đảo Java. Bất ngờ thảm họa sóng thần ập đến, gây ra khung cảnh hỗn loạn, mọi người hoảng sợ, la hét bỏ chạy.
Trong một video được công bố trên Instagram, Riefian ‘Ifan’ Fajarsyah – giọng ca chính của nhóm không kìm được nước mắt khi thông báo với người hâm mộ về sự ra đi của các thành viên khác bao gồm người chơi guitar bass M. Awal ‘Bani’ Purbani và quản lý Oki Wijaya. Ngoài ra, hai thành viên khác của ban nhạc vẫn đang mất tích. Anh cũng cầu nguyện cho người vợ hiện chưa rõ tung tích an toàn trở về …
Zach, một thành viên trong ban nhạc bám được vào một mảnh vỡ của sân khấu, sau đó cố gắng bám trụ trong dòng nước hung tợn, kể lại khoảnh khắc đối diện với tử thần: “Tôi chỉ biết cầu nguyện Chúa che chở khi bị sóng cuốn trôi và nhấn chìm. Suýt chút nữa tôi đã hụt hơi”.

Hỗ trợ nạn nhân sóng thần
Ngày 24/12/2018, Đài TVNZ đưa tin chính phủ New Zealand điều trực thăng Hercules chở hàng cứu trợ cho nạn nhân của sóng thần. Bên cạnh đó, New Zealand còn cam kết hỗ trợ 1,5 triệu NZD (khoảng 1 triệu Mỹ kim) giúp cứu trợ khẩn cấp và xây dựng lại sau thảm họa.
Cùng ngày, tờ The Sydney Morning Herald cũng dẫn lời Thủ tướng Úc Scott Morrison cho biết, chính phủ Úc Đại Lợi sẵn sàng hỗ trợ Indonesia nếu được yêu cầu.

Bà Wan Azizah Wan Ismail, Phó thủ tướng Mã Lai Á cho hay, nước này cũng sẵn sàng hỗ trợ nước láng giềng giải quyết hậu quả sóng thần. Hãng thông tấn Mã Lai Á Bernama dẫn lời bà Wan Azizah nói: “Tôi rất buồn khi nghe tin thảm họa sóng thần ở Indonesia cướp đi nhiều mạng người. Tôi cầu nguyện cho người Indonesia kiên cường đối phó. Mã Lai Á sẵn sàng hỗ trợ để giảm nhẹ gánh nặng cho những anh chị em của chúng tôi ở Indonesia”.
Ngoài những nước “hàng xóm, láng giềng” với Indonesia, nhiều nước trên thế giới đang lần lượt gửi tiền và vật dụng đến hỗ trợ nạn nhân sóng thần ở Indonesia.
Năm trận sóng thần tàn khốc
Dưới đây là 5 trận sóng thần khiến nhiều người chết trong vòng gần một trăm năm qua:

Chile, 1960
Trận động đất mạnh với cường độ 9,5 tàn phá Chile tháng 05/1960 đã gây thảm họa sóng thần trên khắp thế giới. Hơn 5.700 người ở Chile và 61 người tại Hawaii (Mỹ) đã thiệt mạng khi sóng thần tràn vào bờ biển.
Sự tàn phá còn lan đến những nước như Nhật Bản, nơi có 142 người thiệt mạng và 1.600 tòa nhà bị hư hại. Những người sống sót tại Nhật Bản cho biết trận sóng thần năm 1960 có chiều cao lên tới 5 m.
Phi Luật Tân, 1976
Chỉ sau nửa đêm 17/08/1976, một trận động đất 7,9 độ xảy ra gần các đảo Mindanao và Sulu của Phi Luật Tân, gây sóng thần cao 5 m, cuốn trôi hàng ngàn người dân khi họ đang say sưa trong giấc ngủ.
Tính ra, khoảng từ năm đến tám ngàn người thiệt mạng, trở thành một trong những thảm họa thiên nhiên tồi tệ nhất lịch sử Phi Luật Tân.

Papua New Guinea, 1998
Ngày 17/07/1998, Papua New Guinea rung chuyển bởi hai trận động đất lớn với cường độ 7 độ. Động đất kép kéo theo cơn sóng thần tàn phá 30 km bờ biển phía bắc đất nước, cuốn đi bảy ngôi làng trên đường di chuyển.
Theo thống kê chính thức, hơn 2.000 người đã thiệt mạng, nhưng các nguồn tin địa phương cho rằng số người chết phải từ sáu đến tám ngàn người.
Hơn mười hai ngàn người rơi vào cảnh màn trời chiếu đất.
Indonesia, 2004
Ngày 26/12/2004, trận động đất mạnh 9,1 độ làm rung chuyển tỉnh Aceh nằm ở phía bắc đảo Sumatra thuộc Indonesia, gây ra cơn sóng thần thậm chí lan đến các vùng xa xôi như Somalia ở Châu Phi.
Sóng thần tấn công một số nước xung quanh Ấn Độ Dương, giết chết hơn 170.000 người tính riêng tại Indonesia, phần lớn ở tỉnh Aceh.

Khoảng 50.000 người ở các nước khác thiệt mạng, khiến tổng số người chết trong thảm họa lên đến xấp xỉ 220.000. Đây là một trong những thảm họa thiên nhiên tàn khốc nhất lịch sử nhân loại.
Không có cảnh báo về trận sóng thần sắp xảy ra, khiến người dân không có thời gian để sơ tán, dù thời gian con sóng tấn công các châu lục cách nhau nhiều giờ.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), trận động đất lần này tương đương 23.000 quả bom nguyên tử thả xuống thành phố Hiroshima, Nhật Bản, năm 1945.

Nhật Bản, 2011
Ngày 11/03/2011, Nhật Bản bị tấn công bởi một trận động đất 9 độ, kéo theo cơn sóng thần cao chót vót nhấn chìm hàng loạt khu dân cư dọc bờ biển phía đông bắc đất nước. Khoảng 19.000 người đã chết hoặc mất tích khi “bức tường nước” đáng sợ di chuyển với tốc độ của một chiếc máy bay phản lực nuốt chửng tất cả mọi thứ trên đường đi của nó.
Nước làm ngập các lò phản ứng tại nhà máy nguyên tử Fukushima I gây ra vụ rò rỉ phóng xạ tồi tệ nhất kể từ thảm họa Chernobyl ở Ukraine năm 1986.

Thảm họa tạo ra vết thương khó phai trong tâm lý chung của người Nhật Bản. Đến nay, nhiều người thuộc các khu vực bị tàn phá vẫn đang phải sống ở những nơi trú ngụ tạm thời …

Lý Anh