Anh có thể trao trả quần đảo có tiền đồn chiến lược

Daniel Kawczynski, nghị sĩ đảng Bảo thủ tại quốc hội Anh, ngày 11/12 bày tỏ lo ngại khi nước này tiến hành các bước thảo luận để trao trả quần đảo Chagos cho quốc đảo Mauritius ở Ấn Độ Dương.

Quần đảo Chagos gồm khoảng 60 hòn đảo, nằm cách Ấn Độ hơn 2.400 km về phía nam, nằm trong Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh. Trong số này, Diego Garcia là đảo lớn nhất với diện tích 30 km2, cũng là nơi đặt căn cứ liên hợp hải quân – không quân có vai trò quan trọng chiến lược với quân đội Mỹ.

Giới chức Anh từ tháng 10 bắt đầu đàm phán với quốc đảo Mauritius về chủ quyền quần đảo Chagos. Anh kiểm soát Mauritius và quần đảo Chagos từ năm 1814 theo hiệp ước ký với Pháp cùng năm.

Tháng 3/1968, Mauritius tuyên bố độc lập và trở thành nước cộng hòa vào tháng 3/1992, song Anh tiếp tục kiểm soát quần đảo Chagos tới nay.

Mauritius năm 2019 đệ đơn kiện Anh lên Tòa án Công lý Quốc tế (IJC) ở The Hague, Hà Lan. IJC sau đó ra phán quyết rằng Anh quản lý bất hợp pháp quần đảo Chagos, song London tuyên bố phán quyết này không mang tính ràng buộc.

Tuy nhiên, Anh đối mặt sức ép ngày càng lớn trong việc tuân thủ phán quyết và trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius để chứng tỏ mình là “cường quốc có trách nhiệm sẽ tôn trọng quyết định của tòa án quốc tế”, theo Timothy Heath, chuyên gia quốc phòng của hãng phân tích RAND.

Đảo san hô Diego Garcia có chiều dài 61 km, đóng vai trò rất quan trọng với quân đội Mỹ. Các chiến đấu cơ và tàu chiến đóng quân tại đây từng tham gia Chiến tranh Vùng Vịnh, chiến dịch quân sự ở Afghanistan và Libya. Vị trí của Diego Garcia giúp Washington triển khai lực lượng khắp Trung Đông, Trung Á, Nam Á và Ấn Độ Dương.

Anh cho Mỹ thuê căn cứ quân sự trên đảo Diego Garcia từ năm 1966 nhưng quốc hội hai nước không được thông báo. Hầu hết người dân Mỹ không biết đến đảo Diego Garcia vì truyền thông không được phép tiếp cận khu vực này suốt hàng chục năm qua. Lầu Năm Góc coi căn cứ này là bí mật an ninh quốc gia.

Vai trò của căn cứ trên hòn đảo càng trở nên quan trọng sau khi Mỹ đóng cửa căn cứ không quân Bagram tại Afghanistan trước khi rút khỏi quốc gia Trung Á.