Lạc quan một nửa

Trong suốt mấy năm qua, những tin tức mà chúng ta đọc được mỗi ngày hầu như là những tin xấu: vi khuẩn corona, đại dịch, biến thể, biến thể phụ, chiến tranh Ukraine, và nay thì lạm phát tăng cao rồi sắp tới đây có thể kinh tế sẽ rơi vào suy trầm. Với biết bao nhiêu những tin xấu dồn dập như thế thì thử hỏi làm sao có thể bảo với mọi người là hãy sống lạc quan cho được.

Cuộc sống chao đảo khiến cho nhiều người không còn cảm thấy tự tin và an tâm với chính họ nữa. Có thể người ta đang lo sợ mất việc làm, mất nhà, mất xe hoặc mất đi người thân yêu. Có thể có người đã từng phải trải qua một trong những điều không may ấy. Cũng có thể người ta đang lo sợ cho chính sức khoẻ của họ, và cảm thấy bất lực hoặc buông xuôi. Cho dù tâm trạng đó là gì đi nữa thì ngay lúc này lạc quan giống như một thứ vật xa xỉ mà có lẽ ít ai có thể có được.

Nhưng nếu bình tâm nhìn vào phần cốt lõi của nó, lạc quan không đòi hỏi người ta phải tìm cách che giấu những cảm giác lo lắng, tiêu cực đó đi. Lạc quan cũng không phải là nụ cười khi người ta cực chẳng đã phải ráng sức để cho nó xuất hiện trên môi. Lạc quan đơn giản chỉ là hy vọng vào tương lai, ngay cả khi hiện tại chỉ toàn là những điều tiêu cực.

Và điều đáng nói hơn hết, lạc quan đóng một vai trò quan trọng đối với sức khoẻ tinh thần và thể chất của mọi người. Nó có thể giúp người ta sống kiên cường hơn, kiểm soát được nỗi đau nội và ngoại một cách tốt hơn, tăng cường chức năng miễn dịch và sống thọ hơn. Những người sống lạc quan cũng có xu hướng có các mối quan hệ tình cảm tốt hơn và sống hạnh phúc hơn.

Và thêm một điều đáng nói nữa – đó là các nhà tâm lý tin rằng người ta có thể tăng cường sự lạc quan qua một số cách luyện tập.

Theo đề nghị của các nhà tâm lý: Hãy ráng làm sao sống và cảm thấy lạc quan… dù chỉ một nửa. Trừ khi người ta được sinh ra với thiên hướng hào quang toả sáng trong tâm hồn lúc nào cũng vui vẻ nhiệt thành, còn không thì một sự lạc quan hoàn toàn là điều khó có thể đạt được. Lạc quan cũng không phải là điều gì đó mang tính chất lý tưởng. Những cảm xúc tiêu cực trong cuộc sống đôi khi rất quan trọng vì chúng giúp người ta xác định điều gì sai và thúc đẩy người ta tìm kiếm sự thay đổi. Không ai lại muốn cứ mỗi khi gặp điều tiêu cực thì lại tìm cách trốn tránh. Nhưng đồng thời người ta cũng cần có lúc phải gạt bỏ lo lắng sang một bên để chấp nhận đối đầu với thực tại, tập sống kiên cường, và có như vậy thì mới có thể vượt qua được những khó khăn.

Mức độ lạc quan ở mỗi người mỗi khác, có người lạc quan nhiều hơn so với những người khác. Nhưng các nhà tâm lý tin rằng lạc quan là phong cách suy nghĩ và không phải là một đặc tính cá nhân cố định. Xu hướng lạc quan cũng có một phần di truyền ở đó, nhưng nó cũng bị ảnh hưởng phần nào bởi cách chúng ta được nuôi dạy từ trong gia đình hoặc từ môi trường chung quanh.

Một số người khi được hỏi thì cho biết họ dựa vào lòng biết ơn, tập thiền hoặc đức tin tôn giáo để thúc đẩy sự lạc quan của họ. Một số thì cố gắng tìm kiếm một vài ưu điểm đâu đó trong những trải nghiệm cuộc sống khó khăn mà họ từng gặp phải. Một số khác thì nhớ lại những thử thách trong quá khứ mà họ đã vượt qua được.

Có người lại thực tế hơn, cứ mỗi ngày lại tự nhắc nhở mình là những điều tốt đẹp thực sự có xảy ra bằng cách là gửi tin nhắn cho chồng hoặc vợ vào cuối mỗi ngày với một danh sách ngắn gồm những khoảnh khắc đẹp nhất trong ngày hôm đó.

Nói như thế để thấy rằng mỗi người đều có thể tăng cường sự lạc quan của mình qua một vài cách thực hành từ chính bản thân mình.

Chẳng hạn nếu là người thích coi tivi thì nên một đôi khi coi lại những chương trình mà mình đã từng coi trong những khoảnh khắc vui trong đời và một vài kỷ niệm đẹp đó sẽ hiện ra lại trong trí nhớ. Hãy nhớ lại một một kỷ niệm gần – và việc làm đó sẽ nhắc nhở minh rằng những điều tốt đẹp thực sự đang xảy ra trong hiện tại chứ không chỉ trong quá khứ.

Ráng thực hành những điều nói trên trong ngày và như vậy sẽ giúp ta dễ dàng nhớ lại những kỷ niệm đẹp trước khi lên giường vào buổi tối, là lúc mà tâm trí tự nhiên thường hay chuyển sang những ý nghĩ tiêu cực. Hãy nhắm mắt lại, hít vào thật sâu và nhớ lại những hình ảnh, âm thanh và cảm giác của kỷ niệm đó. Mục đích ở đây là khơi dậy cảm xúc.

Nếu chẳng may có điều gì đó xảy ra khiến ta cảm thấy thất vọng hoặc khó chịu? Chuyện nhỏ thôi. Hãy lấy giấy bút ra và viết xuống một vài tình huống có thể giúp ta nhìn sự việc một cách tích cực hơn. Chẳng hạn lỡ một chuyến xe? Vậy hãy nghĩ rằng có lẽ đây là cơ hội để ta đi bộ tập thể dục cho giãn gân cốt hoặc gọi một chuyến Uber đi cho thoải mái thay vì phải chen chúc cùng với nhiều hành khách khác trên chuyến xe công cộng kia. Đằng nào rồi cũng tới được nơi ta muốn tới, chỉ là nhanh hay chậm thôi.

Cứ mỗi tuần làm một cuộc kiểm điểm lại tất cả các sự việc xảy ra trong tuần và liệt kê xuống những gì ta cảm thấy có giá trị và đáng được trân trọng trong cuộc sống hiện tại. Điều này sẽ giúp ta thấy rằng cuộc sống tưởng là toàn những điều khó khăn, nhưng thực ra cũng có những khoảnh khắc tốt đẹp đâu đó khiến ta tin tưởng ở cuộc đời hơn. Thay vì nghĩ rằng cuộc sống không diễn như ta mong đợi, vậy tại sao không tập cách suy nghĩ rằng ngay cả trong những điều tiêu cực vẫn có mầm mống của cơ hội.

Một cách thực hành khác khá độc đáo mà một số nhà tâm lý khuyên là thử chọn một thời điểm nào đó trong tương lai. Sau đó là chọn một lĩnh vực trong cuộc sống mà ta thường hay lo lắng nhưng phần nào có thể kiểm soát được, chẳng hạn như cuộc sống tình cảm hoặc công việc làm. Rồi hãy tưởng tượng thêm rằng đó là một nơi chốn tốt đẹp và mọi thứ diễn ra đúng như ý ta muốn.

Kế đến là tự viết cho mình một lá thư từ thời điểm tương lai đó. Giải thích một cách chi tiết cuộc sống ở thời điểm tương lai đó tốt đẹp ra sao. Và kể lại từng giai đoạn và những bước mà ta đã thực hiện để đạt được cuộc sống tốt đẹp đó. Mặc dù tất cả chỉ là tưởng tượng, các nhà tâm lý giải thích rằng ý tưởng trên sẽ cung cấp cho ta một khái niệm, vạch ra cho ta thấy con đường để từ đó có thể tìm đến tương lai tốt đẹp kia. Mỗi người cần phải có một tầm nhìn tương lai như thế để tin vào cuộc đời.

Nếu là người thường xuyên ghé vào các trang mạng xã hội, vậy tại sao không tìm cách sinh hoạt với những người hoặc nhóm người có khả năng tạo ảnh hưởng tích cực. Nhưng hãy cẩn thận với những cá nhân nói quá nhiều về những điều có vẻ tích cực nhưng thiếu thực tế thì hoá ra lại gây hại nhiều hơn là lợi.

Hãy dành nhiều thời gian hơn với những người có quan điểm lạc quan. Chọn các hoạt động mang lại cho ta cảm giác phiêu lưu hoặc có mục đích, điều này sẽ mở rộng tầm nhìn của ta.

Hãy nghe những bản nhạc tươi vui. Có một giả thuyết cho rằng nghe những bản nhạc vui nhộn sẽ giúp cải thiện thái độ của ta đối với cuộc sống từ 5% đến 10%.

Hoặc cũng có người bắt đầu một ngày bằng cách đọc trang thể thao trên báo với những câu chuyện gây cảm hứng, chẳng hạn như một chiến thắng bất ngờ từ một đội bóng vô danh hay thành quả đạt được của một nhân vật nào đó từ những nỗ lực cá nhân của người ấy. Bài học ở đây là ta phải tích cực tìm kiếm hy vọng và điều lạc quan trong cái thế giới ta đang sống.

Những điều thực hành nói trên nếu thực hiện thành công có thể vẫn không chắc mang lại cho ta sự lạc quan hoàn toàn nhưng ít ra có thể mang lại một nửa lạc quan, và như vậy thiết tưởng cũng đủ giúp cho cuộc sống của mỗi người phần nào bớt đi sự ảm đạm, bi quan.

Sự lạc quan dù chỉ một nửa có thể làm dịu bớt đi những tác động tiêu cực do những căng thẳng trong cuộc sống, cho phép ta có đủ nghị lực để đối phó và phục hồi sau những đau thương một cách dễ dàng hơn. Có một số kết quả nghiên cứu chứng minh cho thấy lạc quan giống như một công cụ để đối phó với những căng thẳng và lo lắng do hoàn cảnh bấp bênh của cuộc sống mang lại. Mà cuộc sống trong suốt mấy năm qua thì phần bấp bênh dường như lấn át qua phần êm đềm quá nhiều rồi.

Huy Lâm